Ժուռնալիստների Ասպարեզ ակումբ

 


Ասպարեզ Հանդես
Հետազոտությունները
Հանրային կապեր

ԶԼՄ եւ լրագրողներ

Գյումրի
Գործընկերներ
Ասպարեզ Միավորում
Մեր մասին

Արխիվ


ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՈՐՈՆՎՈՒՄ Է



www.wikileaks.ch





Հետաքննող լրագրողների ընկերակցություն








ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆ ՌԱԴԻՈԿԱՅԱՆ


Ամերիկայի Ձայն























www.sosi-tv.com

ԿԱՊԱՆ



ԵՐԿԻՐ ՄԵԴԻԱ ՀԸ


ՌՈՒՍԹԱՎԻ-2

ՎՐԱՍՏԱՆ


Ամենահրատապը

Վրաստանից













Խոսքի ազատության պաշտպանության

կոմիտե


Երեւանի մամուլի ակումբ



Հայաստանի զարգացման ուղեցույց


Թրանփարենսի Ինթերնեյշնլ

Հակակոռուպցիոն կենտրոն


Գործընկերություն հանուն բաց հասարակության


Շիրակի դպրոցները


Մենք պլյուս ՀԿ





hit counter

Stats



Համարյա անիրագործելի հանձնարարականներ ՄԱԿ-ի իրավապաշտպանների հարցերով զեկուցողի կողմից

 

19 | 06 | 2010 | 13:00 | Հայտարարություն           ըստ www.tert.am-ի նյութերի

 

Ավարտելով Հայաստան կատարած իր այցելությունը՝ ՄԱԿ-ի իրավապաշտպանների հարցերով Հատուկ զեկուցողը` Մարգարեթ Սեկագիան, հրապարակել է հայտարարություն, որում մի շարք առաջարկություններ է անում։ Ստորև ներկայացվում է հայտարարությունը.

Ցանկանում եմ շնորհակալություն հայտնել Հայաստանի կառավարությանը 2010թ հունիսի 14-18ը ինձ հրավիրելու համար` անց կացնել փաստահավաք առաքելություն, և դրա ընթացքում ցուցաբերած լիաթոք համագործակցության համար: Ես հանդիպեցի վարչապետի և գործադիր իշխանության այլ բարձրաստիճան պաշտոնյաների, սահմանադրական և վճռաբեկ դատարանների նախագահների, խորհրդարանի անդամների և ոստիկանության պետի տեղակալի հետ: Ես նաև հանդիպումներ ունեցա Երևանում ՄԱԿ-ի գործակալությունների հետ և, վերջապես, առաքելության ամբողջ ընթացքում հանդիպումներ ունեցա Հայաստանի քաղաքացիական հասարակության լայն և բազմազան շերտերի հետ: Շնորհակալ եմ իմ բոլոր զրուցակիցներին իրենց փորձը ինձ հետ կիսելու պատրաստակամության համար: Ցանկանում եմ նաև իր երախտագիտությունը հայտնել մշտական համակարգողին և երկրում ՄԱԿ-ի ամբողջ թիմին իրենց ցուցաբերած օժանդակության համար:

Ողջունելով Հայաստանի հանձնառությունը մարդու իրավունքների նկատմամբ հարգանք ապահովելու գործում, ինչի մասին վկայում է մարդու իրավունքների վերաբերյալ մի շարք միջազգային փաստաթղթերի վավերացումը, միևնույն ժամանակ փաստում եմ, որ առկա են նաև Հայաստանի կառավարության և իրավապահ մարմինների առջև ծառացած մարտահրավերներ:

Թեպետ ժամանակ կպահանջվի ինձ հասու դարձած տեղեկատվության մեծ ծավալը ուսումնասիրելու, վերլուծելու և կառավարության, իրավապապաշտպանների և այլ շահագրգիռ կողմերի հետ ստացված տեղեկատվության վերաբերյալ հետագա խորհրդափոխանակության համար, կցանկանայի ներկայացնել մի շարք նախնական դիտողություններ և առաջարկներ:

Կցանկանայի կրկնել ՀՀ վարչապետի հետ հանդիպման ընթացքում հնչեցրած իմ խնդրանքը` ծաղկուն, բազմակարծիք և ժողովրդավարական հասարակություն ապահովելու համար իրավապաշտպանների դերակատարումը և կարևորությունը հրապարակավ ընդունելու վերաբերյալ:

Գոհունակություն հայտնելով կառավարությանը` Մարդու իրավունքների պաշտպանի ինստիտուտը ստեղծելու և Մարդու իրավունքների պաշտպանին` ցայսօր կատարված աշխատանքի կապակցությամբ, կոչ եմ անում կառավարությանը, քաղաքացիական հասարակությանը և ՄԻՊ գրասենյակին ճանաչել մարդու իրավունքների պաշտպանի հայ հասարակության մեջ կարևոր դերակատարումը:

Որպես օրինակ, նման դերակատարման հեռանկարային կարևորության մասին է վկայում ՀԿ-ների մասին օրենքում փոփոխություններ և լրացումների դեմ քաղհասարակության ջանքերին ցուցաբերած աջակցությունը: Այս կապակցությամբ, հորդորում եմ կառավարությանը ևս մեկ անգամ անդրադառնալ ՀԿ-ների մասին օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու անհրաժեշտությանը:

Միևնույն ժամանակ, կցանկանայի շեշտել Մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակին հասու ֆինանսական և նյութական միջոցների ավելացման կարևորությունը` լիազորություններն առավել արդյունավետ կերպով իրականացնելու համար: Անհրաժեշտ է նաև վերջինիս գրասենյակում հնարավորին չափ արագ սահմանել իրավապաշտպանների գործերով հատուկ հարթակ և պաշտոն:
Մտահոգություն են առաջացնում Հայաստանում խաղաղ հավաքների ազատության լուրջ սահմանափակումները: Թեպետ իշխանությունների կողմից սահմանված կարգավորումն օրինական է, ստացել եմ տեղեկություններ իրավապահ մարմինների կողմից անհարկի և կամայական սահմանափակումներ կիրառելու մասին: Ժողովրդավարական հասարակությունում խաղաղ, բաց և հրապարակային ցույցեր անցկացնելու իրավունքը պետք է հասու լինի բոլոր անհատներին, առանց անհարկի սահմանափակումների: Նշում եմ նաև հաղորդումներն այն սահմանափակումների մասին, որոնք պարտադրվում են ոչ բացօթյա ժողովների` հանդիպումների և կոնֆերանսների, որոնց համար տարածք պատվիրելիս և որոնց մասնակցելիս իրավապաշտպանները բախվում են դժվարությունների:

Ինձ լրացուցիչ մտահոգում են հավաքների ազատության անդրադարձերը Հայաստանում ընտրությունների համատեքստում: Ինչպես արդեն նշել եմ իմ վերջին թեմատիկ զեկույցում, նվիրված իրավապաշտպանների անվտանգությանն ու պաշտպանությանը, որը ներկայացվել էր Մարդու իրավունքների խորհրդին 2010 թ. մարտին, ընտրությունների նախօրեին, ընթացքում և դրանցից հետո հաճախ լարվածություն է առաջանում, որը կարող է հանգեցնել մարդու իրավունքների լուրջ և մտահոգրչ խախտումների, լրջորեն անդրադառնալով քաղաքացիական հասարակության անվտանգությանը:

Այս կապակցությամբ, ուզում եմ հիշեցնել, որ ըստ քաղաքական և քաղաքացիական իրավունքների միջազգային դաշնագրի դրույթների, յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի, առանց խտրականության, արդյունավետ մասնակցել պետական գործերին, որը ներառնում է քննադատություն արտահայտելու և առաջարկներ ներկայացնելու իրավունքը հանուն պետական մարմինների, գործակալությունների և այլ հաստատությունների գործունեության բարելավման: Այսօրինակ մասնակցությանը օժանդակում է արտահայտման, ժողովների և միությունների ազատության իրականացումը:

Ելնելով իմ ստացած տեղեկություններից իրավապաշտպանները և, մասնավորապես` լրագրողները, արտահայտման ազատության իրենց իրավունքն իրականացնելիս բախվում են ֆիզիկական ռիսկերի ենթարկվելու հնարավորությանը: Որպես հետևանք, Հայաստանում, ըստ ամենայնի, տարածվում է ինքնագրաքննությունը: Ցանկանում եմ իմ ձայնը միացնել նրանց, ովքեր արդեն իսկ լուրջ մտահոգություններ են արտահայտել հեռուստատեսության և ռադիոյի մասին օրենքի փոփոխությունների և լրացումների կապակցությամբ: Նախագահի կողմից ստորագրվելու դեպքում այս լրացումներն ու փոփոխությունները էլ ավելի կսահմանափակեն և լրջորեն կխոչընդոտեն հայ հասակարությանը հասանելի ձայների և կարծիքների բազմազանությանը:

Վերը նշված իրավունքների իրականացման առումով անհանգստացած եմ իրավապաշտպանների, մասնավորապես լրագրողների նկատմամբ բռնության, հարձակումների, սպառնալիքների, հետապնդումների և խարանի փաստագրված դեպքերի կապակցությամբ: Այս դեպքերն ի ցույց են դնում Հայաստանում անպատժելիության մշակույթի ակնհայտ առկայությունը, որը խոչընդոտում է իրավապաշտպանների աշխատանքը: Այսօրինակ անպատժելիությունը, ըստ ամենայնի, սերտորեն առնչվում է ոստիկանության համակարգում արմատավորված խնդիրներին և անկախ դատական համակարգի պակասին:

Այս կապակցությամբ ցանկանում են ընդգծել, որ անհրաժեշտ է իրականացնել արագ, հանգամանալից և թափանցիկ հետաքննություն մարդու իրավունքների խախտման բոլոր դեպքերի, մասնավորապես` լրագրողների վրա հարձակումների, վերաբերյալ, նպատակ ունենալով ստեղծել ապահով և նպաստող միջավայր, որում իրավապաշտպանները կծավալեն իրենց գործունեությունը: Այդօրինակ խախտումների մի օրինակ է այն, որ 2008 թ. Նախագահական ընտրություններին հաջորդած ողբերգական դեպքերն ու սպանությունները չեն քննվել: Հետաքննությունը պետք է նախաձեռնվի նպատակ ունենալով իմաստավորված և արդյունավետ հետապնդում նախաձեռնել, ըստ միջազգային իրավական չափանիշների, ներառյալ` Իրավապաշտպանների վեաբերյալ ՄԱԿ-ի հռչակագիրը:

Ողջունելով արդեն իսկ նախաձեռնված ջանքերը, ցանկանում եմ շեշտել, որ անհրաժեշտ է որոշումներ ընդունելու գործընթացում լիարժեք խորհրդակցել և ներառնել քաղաքացիական հասարակության և իրավապաշտպանների տեսակետները, ներառյալ օրենսդիր, համազգային քաղաքականությունների մշակման, Խոշտանգումների դեմ կոնվենցիայի կամընտիր արձանագրության ներքո գործող կանխարգելիչ ազգային մեխանիզմի և տարածաշրջանային ու միջազգային մարդու իրավունքների մեխանիզմներին զեկուցելու գործում: Հորդորում են թե´ իշխանություններին և թե´ քաղաքացիական հասարակությանը ծավալել կառուցողական երկխոսություն`երկրի ժողովրդավարական զարգացման համար առանցքային կարևորություն ունեցող հարցերի շուրջ:

Մասնավորապես, կարևոր եմ համարում, որ իրավապաշտպանների յուրահատուկ կարիքները, ներառյալ` կանանց և սեռական փոքրամասնությունների (LGBT) իրավապաշտպաններինները, արտացոլվեն Մարդու իրավունքների ազգային գործողությունների ծրագրում: Ավելին, ցանկանում եմ շեշտել, որ Հայաստանի մասնակցությունը Համընդհանուր պարբերական վերանայման գործընթացում լավ առիթ է ընձեռում քաղաքացիական հասարակության ներառման համար Հայաստանի գնահատման շրջանակներում երկրի կողմից ստանձնած պարտավորությունների իրականացմանը հետևելու շարունակական և կայուն գործընթացում:

Հուսով եմ, որ իմ այցելությունը և պատրաստվելիք զեկույցը երկրում կխթանեն հետագա քննարկումներ և գաղափարների փոխանակում և կնպաստեն կառավարության և իրավապաշտպանների միջև երկխոսության և հարաբերությունների բարելավմանը: Վստահություն կառուցելն ու երկխոսություն խթանելը բազմակողմ գործընթաց է, որը բոլոր կողմերից պահանջում է համագործակցության կամք և փոխադարձ հարգանք:

Նախնական առաջարկներ

Ելնելով մինչ այժմ ձևավորված իմ կարծիքից, ցանկանում եմ կատարել հետևյալ առաջարկները:

Անհրաժեշտ է.

Հրապարակայնորեն ընդունել իրավապաշտպանների դերը և կարևորությունը բարգավաճ, բազմակարծությամբ ժողովրդավարական հասարակության մեջ:

Կառուցել վստահություն և քաջալերել երկխոսություն, հենվելով բոլոր շահագրգիռ կողմերի համագործակցության և փոխադարձ հարգանքի հանուն քաղաքացիական հասարակության և ԶԼՄ-ների հզորացման, որպեսզի վերջիններս ժողովրդավարական գործընթացում իմաստալից դեր խաղան:

Երաշխավորել ոչ խտրական հիմքերով արդյունավետ մասնակցություն պետական գործերին, որը ներառում է քննադատություն արտահայտելու և առաջարկներ ներկայացնելու իրավունքը հանուն պետական մարմինների, գործակալությունների և այլ հաստատությունների գործունեության բարելավման:

Որոշումներ ընդունելու գործընթացում լիարժեք խորհրդակցել և ներառել քաղաքացիական հասարակության և իրավապաշտպանների տեսակետները, ներառյալ օրենսդիր, համազգային քաղաքականությունների մշակման և տարածաշրջանային ու միջազգային մարդու իրավունքների մեխանիզմներին զեկուցելու գործում:

Ներառել քաղաքացիական հասարակությունը Համընդհանուր Պարբերական Վերանայման գործընթացում Հայաստանի գնահատման շրջանակներում կատարված առաջարկների իրականացմանը հետևելու շարունակական և կայուն գործընթացում:

Մարդու իրավունքների ազգային ծրագրում անդրադառնալ իրավապաշտպանների հատուկ կարիքներին, ներառյալ` կանանց և սեռական փոքրամասնությունների (LGBT) իրավապաշտպաններինը:

Երաշխավորել, որ գոյություն ունեցող օրենքները և կանոնակարգերը լիակատար, ժամանակին և արդյունավետ իրավակիրարկվում են, ըստ Հայաստանի միջազգային պարտավորությունների: Սույն պարտավորությունը վերաբերում է նաև ՏԻՄ-երին:

Երաշխավորել, որ խաղաղ, բաց և հրապարակային ցույցերի իրավունքը ազատորեն վայելվի բոլոր անհատների կողմից, առանց անհարկի սահմանափակումների:

Անց կացնել արագ, հանգամանալից և թափանցիկ հետաքննություն մարդու իրավունքների խախտման բոլոր դեպքերի, մասնավորապես` լրագրողների վրա հարձակումների, նպատակ ունենալով ստեղծել ապահով և նպաստող միջավայր, որում իրավապաշտպանները կծավալեն իրենց գործունեությունը:

Երաշխավորել, որ հետաքննությունը իրականացվում է նպատակ ունենալով իմաստավորված և արդյունավետ հետապնդում նախաձեռնել, ըստ միջազգային իրավական չափանիշների, ներառյալ` Իրավապաշտպանների վերաբերյալ ՄԱԿ-ի հռչակագիրը:

Ոստիկանությունում իրականացնել համապարփակ բարեփոխումների ծրագիր, անմիջապես քայլեր ձեռնարկել ապահովելու դատաիրավական համակարգի լիակատար անկախությունն ապահեվելու ուղղությամբ, և բարեփոխել արդարադատության իրականացումը: Սա պետք է իրականացվի ընդարձակ հակակոռուպցիոն ռազմավարության իրականացմանը զուգընթաց, որպեսզի ապահովվի պետական կառույցների ընդհաշվետվությունը:

Ճանաչել Հայաստանի հասարակությունում Մարդու իրավունքների պաշտպանի, որպես կարևոր դերակատարի, նշանակությունը:

Հզորացնել Մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակի ֆինանսական և նյութական ապահովությունը, վերջինիս կողմից իր մանդատն ավելի արդյունավետ իրականացնելու նպատակով:

Հնարավորինս արագ Մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակում հաստատել իրավապաշտպանների համար նախատեսված հատուկ հարթակ (պատասխանատու):

Վերանայել հասարակական կազմակերպությունների օրենքում նախատեսվող փոփոխությունների և լրացումների նպատակահարմարությունը:

Հեռուստատեսության և ռադիոյի օրենքում առաջարկված փոփոխություններում և լրացումներում լիարժեք կերպով արտացոլել քաղհասարակության և միջազգային փորձագետների կարծիքները:

Ծավալել քաղաքացիական իրազեկության և մարդու իրավունքների կրթական ծրագրեր, նպատակ ունենալով խթանել հանդուրժողականությունը և հարգանքը մարդու իրավունքների հանդեպ, ինչպես նաև` երաշխավորել անձի արժանապատվությունը և հարգանքը նրա հանդեպ:

Հայերեն թարգմանել և լայնորեն տարածել Իրավապաշտպանների վեաբերյալ ՄԱԿ-ի հռչակագիրը:

Առաջարկում եմ նաև, որ միջազգային հանրությունը ավելի արդյունավետ համագործակցի և համակարգի քաղաքացիական հասարակությանը օժանդակելու իր ջանքերը, որոնք ուղղված են ամուր ցանցերի և կոալիցիաների զորացմանը, ունակությունների զարգացմանը, և խթանի միասնությունը փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող նյութերի շուրջ:

Հատուկ զեկուցողը իր զեկույցը կներկայացնի ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների հանձնաժողովի 16-րդ նիստին, 2011թ. մարտին, և լրացուցիչ առաջարկներ կներկայացնի կառավարության և այլ շահագրգիռ կողմերի ուշադրությանը:

Մարգարետ Սեկագիան իրավաբան է Ուգանդայից, որը 2008 թ. մարտին ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների հանձնաժողովի կողմից նշանակվել է որպես Հատուկ զեկուցող: Նա անկախ է որևէ կառավարությունից և հանդես է գալիս իր անձնական ունակությամբ:


2010
հունվար փետրվար-մարտ ապրիլ մայիս հունիս
հուլիս օգոստոս սեպտեմբեր հոկտեմբեր նոյեմբեր դեկտեմբեր
 
www.asparez.am կայքի արխիվը
2009
հունվար փետրվար մարտ ապրիլ-մայիս-հունիս
հուլիս օգոստոս, սեպտեմբեր, հոկտեմբեր, նոյեմբեր դեկտեմբեր
 
2008
հունվար փետրվար մարտ ապրիլ մայիս հունիս
հուլիս օգոստոս սեպտեմբեր հոկտեմբեր նոյեմբեր դեկտեմբեր
 
2007 1 հունվարի-3 հոկտեմբերի
2007 3 հոկտ-31 դեկտեմբերի
2006 թվական
2005 թվական
2004 թվական

 


Հայաստանյան հեռախոսային կոդերը եւ զանգելու կարգը pdf ֆորմատով


 
 

Ինտերնետային կայքի հետ կապված բոլոր առաջարկություններով կապվեք levon@asparez.am  հասցեով:

Copyright 2004-2011, Ժուռնալիստների Ասպարեզ ակումբ հասարակական կազմակերպություն:

Կայքը թարմացվել է Գյումրու Հիմնական Ժամանակով (ԳՀԺ-GST) 2011 թվի հունիսի 27-ին, ժամը 13:45-ին (GMT = 18:00:00) Կայքի այցելությունների վիճակագրություն.

hit counter